Chirurgia robotyczna szansą dla otyłych

Otyłość i choroby bezpośrednio powiązane z nadmierną ilością tkanki tłuszczowej, jak cukrzyca i nadciśnienie tętnicze, są czynnikami ryzyka rozwoju wielu rodzajów nowotworów. W przypadku kobiet w wieku pomenopauzalnym, czyli zazwyczaj między 50. a 70. rokiem życia, występuje bezpośredni związek między otyłością a rakiem trzonu macicy. Jednak w związku z tym, że otyłość to choroba cywilizacyjna, z którą zmaga się coraz więcej osób niezależnie od wieku, a także ze względu na obniżający się wiek wchodzenia w menopauzę, rozwój tego rodzaju nowotworu stanowi zagrożenie dla coraz większej grupy pacjentek.

Pacjentko, masz prawo znać wszystkie metody leczenia!

Nadmierna ilość tkanki tłuszczowej utrudnia niemal każdy zabieg. Jednak w ginekologii istnieje ta dodatkową trudność, że operator musimy przedostać się z narzędziami w obręb miednicy mniejszej. Pole operacyjne nie jest dostępne bezpośrednio pod miejscem rozcięcia powłok brzusznych, ale ukryte jest dużo, dużo głębiej. Co do zasady, korzystne dla pacjentek w takiej sytuacji są zabiegi laparoskopowe, które są minimalnie inwazyjne ale lekarz ma dużo lepszy wgląd w pole operacyjne. Jednakże pacjentki otyłe często są dyskwalifikowane z powodu nadmiernej masy ciała i w efekcie skazywane na zabiegi wykonywane w tradycyjny sposób. Podstawowym prawem pacjentki jest uzyskanie informacji o wszystkich opcjach leczenia, poznanie ich zalet oraz potencjalnych zagrożeń. Dlatego warto sprawdzić możliwości jakie daje współczesna medycyna.

Otyłość a rak trzonu macicy

Rak trzonu macicy, zwany też rakiem endometrium, to najczęściej diagnozowany nowotwór ginekologiczny. Co roku w Polsce chorobę diagnozuje się u ok. 6 tysięcy kobiet a liczba zachorowań z roku na rok rośnie. Na czym polega związek między tym rodzajem nowotworu a otyłością?

Endometrium to błona śluzowa, która wyściela wnętrze trzonu macicy. Funkcjonowanie śluzówki macicy regulują dwa żeńskie hormony o przeciwstawnym wobec siebie działaniu – estrogen, który stymuluje jej wzrost, i progesteron, który hamuje nadmierny rozrost. W produkcji estrogenu kluczową rolę odgrywa tkanka tłuszczowa, której nadmiar może prowadzić do jego nadmiernego wydzielania i w konsekwencji do zachwiana delikatnej równowagi hormonalnej organizmu. Dochodzi wówczas do nadmiernego rozrostu endometrium, w obrębie którego mogą pojawić się komórki o nieprawidłowej budowie. Samo pogrubienie endometrium nie musi jeszcze oznaczać raka, ale może być początkiem procesu nowotworowego.

Objawy i diagnostyka raka endometrium

Pierwsze objawy nowotworu trzonu macicy pojawiają się na bardzo wczesnym etapie rozwoju choroby. A są to wszelkie nieprawidłowe krwawienia z narządów rodnych u kobiet w okresie po menopauzie, z którymi pacjentka powinna zgłosić się na konsultację do ginekologa. Niekiedy przed wystąpieniem krwawienia lekarz może stwierdzić nadmierny rozrost endometrium już w trakcie kontrolnego badania ultrasonograficznego macicy lub przy zwykłym badaniu ginekologicznym wyczuć palpacyjnie obecność guza. W obu przypadkach lekarz kieruje pacjentkę na badania takie, jak biopsja lub łyżeczkowanie jamy macicy, a pobrany w ich trakcie materiał poddawany jest badaniu histopatologicznemu w celu potwierdzenia lub wykluczenia obecności komórek nowotworowych.

Leczenie raka endometrium

Ze względu na wczesne występowania objawów choroby, często nowotwór trzonu macicy jest rozpoznawany we wczesnym stadium rozwoju lub badanie histopatologiczne wskaże na tzw. stan przednowotworowy. Wówczas leczenie może polegać na podaniu progesteronu w celu uregulowania gospodarki hormonalnej lub działaniach zmierzających do zmniejszenia produkcji estrogenu. Rak endometrium to bowiem tzw. rak hormonozależny. Zalecane jest wtedy także podjęcie kroków zmierzających do zredukowania masy ciała, a przez to zmniejszenia ilości tkanki tłuszczowej.

W wielu przypadkach jednak całkowite wyleczenie jest możliwe dopiero po zabiegu operacyjnym usunięcia macicy. Zakres operacji w dużym stopniu zależy od stadium, w którym choroba zostanie zdiagnozowana, stąd tak ważne jest wczesne rozpoznanie. W przypadku stanu przednowotworowego wykonuje się zazwyczaj proste, nieradykalne usunięcie samej macicy, co zmniejsza skutki takiej operacji dla organizmu kobiety. Natomiast w przypadku potwierdzenia nowotworu w badaniu histopatologicznym przeprowadza się radykalną operację usunięcia nie tylko macicy, ale także przydatków i przyległych węzłów chłonnych biodrowych i znajdujących się wzdłuż aorty oraz żyły głównej dolnej aż do tętnicy nerkowej.

Robot da Vinci w operacjach wysokiej precyzji

Ze względu na jej rozległość, operacja radykalnego usunięcia macicy musi zostać przeprowadzona z dużą precyzją. Dodatkowo dostęp do miejsca jej przeprowadzenia jest utrudniony z powodu lokalizacji narządów, nie tuż pod powłokami brzusznymi, a wewnątrz miednicy mniejszej. Lekarz wykonujący zabieg porusza się w bardzo wrażliwym obszarze, gdzie przechodzi splot podbrzuszny, miejsce, w którym spotykają się blisko położone macica pęcherz, odbytnica, najdrobniejszy błąd chirurga, w tym miejscu może skutkować dla pacjentki poważnymi dolegliwościami lub upośledzeniem funkcji fizjologicznych. Dlatego dla uzyskania jak najlepszych efektów zabiegu przy minimalizacji ewentualnych powikłań najlepsze metody zabiegu to metody gwarantujące wysoka precyzję. Taką można uzyskać stosując odpowiedniej jakości sprzęt i narzędzia laparoskopowe lub robota da Vinci.

Otyłość może stanowić przeszkodę w zastosowaniu laparoskopii, gdyż nadmierna ilość tkanki tłuszczowej uniemożliwia dostanie się do ukrytego głęboko w ciele pola operacyjnego i przeprowadzenia zabiegu. Dotychczas pacjentki cierpiące na otyłość otrzymywały najczęściej propozycję tradycyjnego zabiegu z rozcięciem powłok brzucha, którego efektem była rozległa rana pooperacyjna i zwiększone ryzyko problemów z jej gojeniem się, a także – co ogromnie ważne z punktu widzenia pacjentki – o wiele większe dolegliwości bólowe towarzyszące o wiele dłuższej rekonwalescencji. Współczesna medycyna przezwycięża jednak te ograniczenia, dając lekarzom jeszcze lepsze narzędzia wspierające małoinwazyjność i precyzję zabiegu nawet u pacjentek cierpiących na otyłość olbrzymią.

Zabieg radykalnego usunięcia macicy z wykorzystaniem robota da Vinci – przebieg i zalety

W tym przypadku pacjentkom z problemem otyłości z pomocą przychodzi chirurgia robotyczna. I choć zalety operacji z wykorzystaniem systemu robotycznego da Vinci takie, jak mała inwazyjność, krótszy pobyt w szpitalu i szybsza rekonwalescencja, odczuwalne są przez wszystkich pacjentów, w przypadku otyłych pacjentów technika ta pozwala uniknąć nadmiernego cierpienia i pozwala osiągnąć zdecydowanie lepszy efekt terapeutyczny w porównaniu do alternatywy, czyli operacji tradycyjnej.

Dzięki systemowi wizyjnemu InSite, czyli endoskopowi umożliwiającemu obrazowanie pola operacyjnego w technologii 3D i jego 10-krotnemu powiększenia a także narzędziom EndoWrist, które są w stanie poruszać się we wszystkich kierunkach, tak jak nadgarstek człowieka, robot da Vinci pozwala operatorowi na niezwykle precyzyjne przeprowadzenie zabiegu radykalnego usunięcia macicy, co daje pewność onkologiczną operacji i minimalizuje uraz pooperacyjny. Niewielkie, zaledwie 1-centymetrowe rany goją się szybciej, nie pozostawiają również rozległych, nieestetycznych blizn. Po zabiegu pacjentki mogą też szybciej wrócić do pełnej aktywności życiowej.

Robot da Vinci składa się z konsoli chirurgicznej, przy której operator siedzi w trakcie przeprowadzania zabiegu, oraz platformy składającej się z  4 ramion wyposażonych w narzędzia chirurgiczne i kamerę (endoskop). Z poziomu konsoli lekarz kontroluje przebieg całej operacji i wykonuje precyzyjne ruchy ramionami robota, używając ich tak jak własnych, tylko zminiaturyzowanych dłoni. Dzięki robotowi zwiększa się nie tylko zasięg „ramion” operatora, ale jednocześnie zminimalizowane zostaje jego zmęczenie, którego skutkiem mogłaby być mniejsza precyzja ruchów, a co za tym idzie mniejsza skuteczność operacji.

W porównaniu do tradycyjnych zabiegów znacznie skrócona zostaje też hospitalizacja i rekonwalescencja po zabiegu. Dzięki zastosowaniu w Szpitalu na Klinach protokołu ERAS (ang. Enhanced Recovery After Surgery), którego celem jest jak najszybszy powrót do pełnej sprawności po zabiegu i skrócenie pobytu w szpitalu, po operacji robotycznej pacjentki wypisywane są do domu już w trzeciej dobie po operacji. W przypadku tradycyjnych, otwartych operacji raka endometrium, pacjentki zwykle spędzają w szpitalu nawet do 10-12 dni.

Profilaktyka nowotworu trzonu macicy

Ze względu na silny związek między występowaniem raka endometrium i innymi rodzajami raka a otyłością, ogromne znaczenie w profilaktyce raka endometrium mają zdrowy styl życia, odpowiednio zbilansowana dieta i aktywność fizyczna. Sprzyjają one bowiem utrzymywaniu na odpowiednim poziomie wagi ciała, a w przypadku otyłości – utracie zbędnych kilogramów i redukcji nadmiernej tkanki tłuszczowej, której obecność może prowadzić do zachwiania równowagi hormonalnej. Ważne jest też regularne przeprowadzenie badań profilaktycznych i regularne konsultacje u lekarza ginekologa, szczególnie w przypadku wystąpienia niepokojących objawów.

Gdzie i u kogo wykonać operację robotyczną raka endometrium?

Zabiegi z wykorzystaniem robota da Vinci wykonuje dr Paweł Szymanowski – ginekolog, specjalizujący się w operacjach raka szyjki macicy i trzonu macicy z wykorzystaniem robota da Vinci oraz technik małoinwazyjnych takich, jak laparoskopia. Doktor Paweł Szymanowski jest Kierownikiem Oddziału Klinicznego Ginekologii i Położnictwa Wydziału Lekarskiego i Nauk o Zdrowiu Krakowskiej Akademii im. Andrzeja Frycza Modrzewskiego w Szpitalu na Klinach. Doktor Paweł Szymanowski posiada wieloletnie doświadczenie kliniczne w wykorzystaniu chirurgii minimalnie inwazyjnej oraz w zakresie onkologii ginekologicznej (rak szyjki macicy, endometrium, jajnika), chirurgii piersi, nietrzymania moczu oraz obniżenia narządów miednicy mniejszej.

Bezpłatne konsultacje online w Szpitalu na Klinach

Na bezpłatne konsultacje online Szpital na Klinach w Krakowie zaprasza wszystkie Panie, u których istnieje podejrzenie nowotworu trzonu macicy jak i te, u których już zdiagnozowano chorobę nowotworową. Porada ginekologiczna online to bardzo wygodny dla pacjentek sposób uzyskania profesjonalnych informacji na różnym etapie diagnozy, również tych dotyczących możliwych sposobów chirurgicznego leczenia tego schorzenia. Do konsultacji zapraszane są także Panie, które mają wątpliwości czy postawiona diagnoza jest kompletna i chciałyby dowiedzieć się więcej o pogłębieniu diagnostyki. Dzięki bezpłatnej poradzie każda kobieta, niezależnie od miejsca swojego zamieszkania ma możliwość odbycia zdalnej konsultacji i omówienia swojego przypadku z lekarzem ginekologiem, posiadającym kilkunastoletnie doświadczenie kliniczne. Aby porada była jak najbardziej kompleksowa wszystkie zainteresowanie Panie proszone są o przesłanie drogą elektroniczną skanów/kopii aktualnych wyników badań takich, jak m.in.: wynik cytologii, aktualne wyniki badań histopatologicznych, opisów badań: tomografii komputerowej miednicy oraz jamy brzusznej, USG jamy brzusznej oraz RTG klatki piersiowej. Wyniki badań można wysłać w bardzo łatwy sposób korzystając z formularza zgłoszeniowego, znajdującego się na stronie www Szpitala. Termin konsultacji ustalony zostanie do 7 dniu od momentu wysłania zgłoszenia. O terminie informuje Indywidualny Opiekun Pacjenta, wysyłając taką informację drogą mailową. Lekarz ginekolog na podstawie analizy przesłanych wyników badań, podczas rozmowy telefonicznej udzieli wstępnej, bezpłatnej porady, w ramach której będzie możliwość uzyskania informacji o możliwych sposobach leczenia, w tym również chirurgicznego z wykorzystaniem technik małoinwazyjnych takich, jak laparoskopia, czy system wsparcia chirurgicznego da Vinci, w sytuacji kiedy stan pacjentki pozwala na ich wykorzystanie.