Zdrowie w prezencie

W wielu chorobach, w tym nowotworowych, wczesna diagnostyka sprzyja wyleczeniu, może też uratować życie. Gdy szukamy pomysłu na noworoczny prezent, rozważmy laboratoryjne badania profilaktyczne, które pomogą monitorować prawidłowe funkcjonowanie organizmu i pozwolą zdiagnozować ewentualne problemy zdrowotne.

– Wiele chorób w początkowym okresie przebiega bezobjawowo lub daje bardzo niecharakterystyczne objawy, które są często bagatelizowane przez pacjentów. Objawy, które zaniepokoją pacjenta zwykle występują w późniejszym okresie zaawansowania choroby. Wówczas czas powrotu do zdrowia znacznie się wydłuża, a może też być już za późno na skuteczne leczenie. Regularne wykonywanie badań może temu zapobiec – mówi dr n. med. Iwona Kozak-Michałowska, Dyrektor ds. Nauki i Rozwoju Synevo.

Większość badań można wykonać z krwi żylnej, ważne jest również badanie ogólne moczu oraz kału na krew utajoną (diagnostyka raka jelita grubego). Badania profilaktyczne najlepiej jest wykonywać raz w roku, ale jeżeli nie wystąpiły żadne niepokojące objawy, a wyniki wykonanych badań były prawidłowe można ten okres wydłużyć do 2-3 lat.

 

Morfologia krwi obwodowej to określenie liczby elementów morfotycznych krwi – krwinki czerwone, białe, płytkowe, a także stężenie hemoglobiny i hematokryt, ocena liczby i procentowego udziału różnych postaci krwinek białych oraz wartość wskaźników erytrocytarnych:

  • średnia objętość krwinek czerwonych (MCV),
  • średnia masa hemoglobiny w krwince (MCH),
  • średnie stężenie hemoglobiny w krwince (MCHC).

Zmiany tych parametrów mogą być związane z wieloma zaburzeniami: niedokrwistość (np. niedobór żelaza, witaminy B12 i/lub kwasu foliowego, przewlekłe krwawienia), białaczki i inne choroby rozrostowe, choroby wątroby, stany zapalne, choroby nowotworowe, choroby alergiczne i pasożytnicze oraz inne.

– Warto też kontrolować lipidy, czyli cholesterol i triglicerydy całkowite w krążeniu, które są transportowane w połączeniu ze swoistymi białkami tworząc lipoproteiny. Najważniejsze lipoproteiny to LDL i HDL. To nadmiar cząsteczek LDL jest przyczyną powstawania zmian miażdżycowych w naczyniach krwionośnych, które mogą prowadzić do chorób sercowo-naczyniowych, a nawet do bardzo groźnych powikłań, jak zawał mięśnia sercowego czy udar mózgu. Okresowe badania kontrolne, zmiana nawyków żywieniowych, uprawianie sportu, mogą zapobiec postępowaniu tych zmian. Po 40 roku życia powinniśmy co kilka lat wykonywać te oznaczenia, a jeżeli wyniki nie będą prawidłowe, to badanie powinniśmy powtarzać co roku lub zgodnie ze wskazaniami lekarza – radzi specjalistka.

Cukrzyca to grupa zaburzeń metabolicznych charakteryzujących się podwyższonym stężeniem glukozy we krwi wynikającym z zaburzenia wydzielania lub działania insuliny. Przewlekłe podwyższone stężenie glukozy prowadzi do zmian w wielu narządach, zwłaszcza w nerkach, sercu i naczyniach krwionośnych, oczach oraz nerwach obwodowych.

Za rozpoznaniem cukrzycy będzie przemawiało:

  • przygodne oznaczenie (tzn. wykonane o dowolnej porze doby, bez konieczności bycia na czczo) stężenia glukozy i uzyskanie wyniku powyżej 200 mg/dl (11,1 mmol/l) oraz objawy kliniczne – wielomocz, wzmożone pragnienie, suchość w ustach, senność, osłabienie, utrata masy ciała, ból kończyn dolnych i często nawracające infekcje dróg oddechowych i dróg moczowych oraz zmiany ropne na skórze.
  • dwukrotne (w dwóch różnych dniach) uzyskanie wartości glukozy na czczo powyżej 126 mg/dl (7,0 mmol/l) i nie muszą temu towarzyszyć objawy kliniczne.
  • poziom glukozy pomiędzy 100 – 125 mg/dl (5,5 – 6,9 mmol/l) może wskazywać na upośledzoną tolerancję glukozy i wymaga wykonania doustnego testu obciążenia glukozą OGTT.

 

– Wszystkie te wyniki są wskazaniem do jak najszybszego udania się do lekarza. Im wcześniej zostanie rozpoznana cukrzyca i podjęte leczenie, tym mniejsze jest ryzyko związanych z nią powikłań. – tłumaczy lekarka – Badaniem, które również powinno być wykonywane raz do roku jest poziom kreatyniny. Jej narastanie jest jednym z najwcześniejszych wskaźników przewlekłej choroby nerek, która długo nie daje żadnych objawów klinicznych i może pozostawać nierozpoznana, mimo postępowania nawet przez wiele lat.

Wzrostowi stężenia kwasu moczowego (hiperurykemii) sprzyja wiele powszechnych obecnie przyzwyczajeń, jak na przykład duże spożycie produktów bogatych w puryny (mięso, podroby, owoce morza), fruktozę, nadużywanie alkoholu, przyjmowanie niektórych leków. Najczęstszym objawem hiperurykemii jest dna moczanowa, która ze względu na objawy (silny, nagły ból stawu głównie w obrębie palucha – określenie medyczne na duży palec u stopy) spowoduje, że pacjent zgłosi się do lekarza. Znacznie groźniejsza jest jednak hiperurykemia bezobjawowa. Wzrost stężenia kwasu moczowego odgrywa istotną rolę w rozwoju nadciśnienia tętniczego, cukrzycy typu 2 i jest niezależnym czynnikiem ryzyka sercowo-naczyniowego.

Zbliżające się świąteczne spotkania rodzinne i wspólne, niespieszne biesiadowanie są dobrą okazją do zadbania o najbliższych. To także dobry czas na rozmowy o tym, jak ważne są regularne badania profilaktyczne i świadome, systematyczne kontrolowanie stanu zdrowia.