Zadbajmy o dobre wykształcenie pielęgniarek

Wysokie kwalifikacje pielęgniarek są gwarancją właściwej opieki nad pacjentami, dlatego Naczelna Rada Pielęgniarek i Położnych apeluje o dokonanie nowelizacji standardów kształcenia dla kierunków pielęgniarstwo i położnictwo na studiach pierwszego i drugiego stopnia.

Jest to niezbędne w celu dookreślenia kompetencji zawodowych pielęgniarek i położnych dla poszczególnych poziomów kształcenia. Określają one ogólne i szczegółowe efekty kształcenia w zakresie wiedzy, umiejętności i kompetencji absolwentów zgodnych z przepisami Unii Europejskiej. Niezbędna jest też ewaluacja programów kształcenia podyplomowego.

Harmonizacja efektów kształcenia absolwenta studiów pierwszego i drugiego stopnia jest konieczna w celu uniknięcia powtarzania nabytej wiedzy i umiejętności w toku kształcenia podyplomowego. Wysokie kwalifikacje pielęgniarek i położnych – wynikające z systemu kształcenia – gwarantują właściwą jakość opieki nad pacjentami. Większa dostępność kształcenia to jednocześnie więcej absolwentów podejmujących pracę w zawodzie.

Według stanu na 12 grudnia 2017r. uprawnienia do prowadzenia studiów pierwszego stopnia na kierunku pielęgniarstwo posiadało 90 uczelni, w tym 12 uniwersytetów medycznych, a na kierunku położnictwo – w ramach studiów pierwszego stopnia – 18 uczelni, w tym 12 uniwersytetów medycznych. Zawarte w „Strategii na rzecz Rozwoju Pielęgniarstwa i Położnictwa w Polsce” postanowienia uwzględniają tworzenie nowych miejsc kształcenia w zawodzie.

Pielęgniarki i położne to specjalistyczny zawód medyczny, który – dzięki wysoko stawianym wymogom dotyczącym wykształcenia pozwala na samodzielne wykonywanie czynności medycznych. Należy podjąć działania ukierunkowane na wzrost liczby absolwentów, a następnie prowadzące do zwiększenia dostępności kadr pielęgniarskich na rynku usług medycznych. Jest to niezbędne do prawidłowego funkcjonowania systemu opieki zdrowotnej. Należy uświadomić społeczeństwo o atrakcyjności i prestiżu tego zawodu, aby absolwenci chcieli podejmować pracę zgodnie z wykształceniem. Zapewnienie godziwych warunków pracy oraz płacy pielęgniarkom i położnym jest niezbędne nie tylko ze względu na zachęcanie do podejmowania pracy w zawodzie, ale przede wszystkim w celu adekwatnego wynagradzania wysokich kwalifikacji wynikających ze specjalistycznego wykształcenia” – mówi Zofia Małas, Prezes Naczelnej Rady Pielęgniarek i Położnych.

Pielęgniarki i położne – dzięki dwustopniowym studiom oraz kształceniu specjalizacyjnemu i dostępnym licznym kursom doszkalającym – stanowią wysoko wykwalifikowaną kadrę, będącą pełnoprawnym członkiem zespołu medycznego. W Polsce aktualnie istnieje około 200 podmiotów, które realizują kształcenie podyplomowe pielęgniarek i położnych. Ustawa określa cztery rodzaje kształcenia: szkolenie specjalizacyjne (specjalizacja), kurs kwalifikacyjny, kurs specjalistyczny i kurs dokształcający.

Większa dostępność kształcenia może przełożyć się na większe wybieranie zawodu przez młodzież. Takie działania są niezbędne wobec dramatycznej sytuacji, która wynika m.in. z braków kadrowych. W Polsce współczynnik pielęgniarek i położnych przypadających na 1 tys. wynosi średnio 5,2, natomiast w Unii Europejskiej wynosi on 9,81. Do 2033 roku będzie brakowało aż 169 tys. pielęgniarek i położnych2. Będziemy ściśle współpracować z Ministerstwem, żeby osiągnąć optymalne regulacje dotyczące kwestii kształcenia. Doprowadzenie całego procesu do końca przełoży się na podniesienie jakości opieki medycznej nad pacjentami i poprawę komfortu pracy pielęgniarek i położnych dzięki zwiększeniu zastępowalności ” dodaje Zofia Małas.

Na przestrzeni kilkudziesięciu lat, bardzo mocno rozwinęły się badania naukowe z zakresu pielęgniarstwa i położnictwa. Dostarczają ogromne zasoby wiedzy, którą można wykorzystać w praktyce. Zarówno pielęgniarki, jak i położne, bardzo mocno angażują się w ich prowadzenie, co znacząco wpływa na podniesienie rangi obu zawodów, ale także jakości opieki nad pacjentami. Aktualnie w Polsce brakuje ogólnokrajowego ośrodka z dobrym, nowoczesnym zapleczem naukowo-badawczym. W niektórych strukturach organizacyjnych uczelni, zwykle na Wydziałach Nauk o Zdrowiu, znajdują się instytuty skupiające się na założeniach naukowo-badawczych. Ich dalszy rozwój znacząco wpłynie na zwiększenie zainteresowania tym jakże istotnym, ale też trudnym i odpowiedzialnym zawodem.

Kształcenie przeddyplomowe pielęgniarek i położnych

Cel I. Zwiększenie liczby studentów na kierunkach pielęgniarstwo i położnictwo przy uwzględnieniu jakości kształcenia przez:

  • utrzymanie kształcenia przeddyplomowego pielęgniarek i położnych wyłącznie na poziomie szkół wyższych;
  • podjęcie działań na rzecz zwiększenia dotacji dla uczelni publicznych z przeznaczeniem na zwiększenie liczby przyjmowanych kandydatów na kierunki pielęgniarstwo i położnictwo oraz powrót do systemu określania limitów przyjęć na kierunki pielęgniarstwo i położnictwo w drodze rozporządzenia Ministra Zdrowia wydawanego we współpracy z Ministrem Nauki i Szkolnictwa Wyższego;
  • prowadzenie działań wspierających uruchamianie kształcenia na kierunkach pielęgniarstwo oraz położnictwo w województwach, w których niewiele uczelni prowadzi kształcenie na tych kierunkach studiów;
  • doskonalenie wdrażania programów rozwojowych (quasi „kierunek zamawiany”) mających na celu zwiększenie liczby studentów kierunków pielęgniarstwo i położnictwo;
  • dążenie do osiągnięcia wskaźnika liczby pielęgniarek w Polsce na poziomie średniego wskaźnika OECD (9,4 dla 2016 r.) w okresie 15 lat.

Cel II. Poprawa jakości kształcenia na kierunkach pielęgniarstwo i położnictwo przez:

  • wypracowanie i wdrożenie modelu współpracy uczelni z podmiotami leczniczymi w zakresie realizacji kształcenia praktycznego (zajęć praktycznych i praktyk zawodowych);
  • weryfikacja kryteriów akredytacyjnych KRASzPiP;
  • kształcenie praktyczne prowadzone w podmiotach spełniających kryteria jakościowe w zakresie jego organizacji, zasobów sprzętowych i kwalifikacji personelu odpowiedzialnego za realizację zajęć praktycznych i praktyk zawodowych;
  • dostosowanie infrastruktury szkół wyższych prowadzących kierunki pielęgniarstwo i położnictwo zgodnie z założonym w Strategii wzrostem liczby studentów (m.in. centra symulacji medycznej);
  • harmonizacja efektów kształcenia absolwenta studiów pierwszego i drugiego stopnia w celu uniknięcia powtarzania nabytej wiedzy i umiejętności w toku kształcenia podyplomowego;
  • przygotowanie absolwentów kierunków pielęgniarstwo i położnictwo o profilu kompetencyjnym zgodnym z aktualnymi potrzebami systemu opieki zdrowotnej i wymogami regulacji UE;
  • promocja nauczania zintegrowanego (modułowego) na kierunkach pielęgniarstwo i położnictwo pierwszego i drugiego stopnia – przebudowa programów studiów.

Kształcenie podyplomowe pielęgniarek i położnych

Cel I: Zmiany w systemie kształcenia podyplomowego pielęgniarek i położnych przez:

  • zmniejszenie liczby dziedzin specjalizacji (do 10), kursów kwalifikacyjnych, kursów specjalistycznych;
  • wyodrębnienie dziedzin specjalizacji przeznaczonych wyłącznie dla magistrów pielęgniarstwa i magistrów położnictwa;
  • przebudowa programów kształcenia podyplomowego (e-learning do 50% kształcenia teoretycznego, weryfikacja liczby godzin kształcenia, kształcenie modułowe, mentor);
  • podejmowanie działań zmierzających do utworzenia na poziomie Centrum Kształcenia Podyplomowego Pielęgniarek i Położnych platformy do zamieszczania materiałów edukacyjnych dla uczestników szkoleń.
  • dofinansowanie jednej specjalizacji ze środków publicznych zgodnej z profilem zatrudnienia;
  • podejmowanie działań zmierzających do zwiększenia dofinansowania specjalizacji ze środków budżetowych;
  • podejmowanie działań na rzecz finansowania ze środków budżetowych innych form kształcenia podyplomowego, np. kursów kwalifikacyjnych;
  • wypracowanie akredytacji dla wszystkich form kształcenia podyplomowego określonych w ustawie;
  • prowadzenie szkoleń specjalizacyjnych wyłącznie przez szkoły/uczelnie wyższe prowadzące kształcenie na kierunkach pielęgniarstwo i położnictwo na pierwszym i drugim stopniu, instytuty badawcze i naukowe prowadzące działalność kliniczną, samorząd zawodowy, pod warunkiem posiadania akredytacji.

Badania naukowe

Cel I. Rozwój badań naukowych w pielęgniarstwie

  • współpraca z Ministerstwem Nauki i Szkolnictwa Wyższego w zakresie zapewnienia środków finansowych na rozwój i badania naukowe w pielęgniarstwie;
  • działania zmierzające do utworzenia Krajowego Instytutu Pielęgniarstwa i Położnictwa, będącego zapleczem naukowo-eksperckim dla Ministra Zdrowia, odpowiedzialnym za przygotowywanie propozycji rozwiązań systemowych 11 w obszarze pielęgniarstwa i położnictwa, w tym kształcenia przed- i podyplomowego, oraz określanie priorytetowych działań, w tym kierunków badań naukowych;
  • poszerzenie składu Rady Naukowej działającej przy Ministrze Zdrowia o przedstawicieli środowiska zawodowego pielęgniarek i położnych.