Udane wakacje: zaszczep się nawet przed „last minute”

Dobrze zaplanowana wyprawa w egzotyczne zakątki świata nie powinna pominąć kwestii szczepień. To właśnie one są skuteczną i bezpieczną metodą zapobiegania chorobom zakaźnym, na jakie można zapaść w krajach o odmiennym klimacie i znacznie gorszych warunkach sanitarno-epidemiologicznych.

Podróż zagraniczna oprócz wielu miłych wrażeń niesie ze sobą ryzyko zdrowotne, związane z chorobami zakaźnymi i pasożytniczymi. Problemem może też być utrudniony dostęp do opieki zdrowotnej, zwłaszcza w krajach rozwijających się. W czasie podróży zagranicznych człowiek jest narażony na kontakt z nowymi drobnoustrojami chorobotwórczymi lub już znanymi, ale występującymi w większej liczbie i z większą częstością. Lekarze przekonują więc, że wraz z wyborem kierunku kolejnej wyprawy warto sprawdzić, jakim szczepieniom należy się poddać.

Jak wyjaśnia lek. med. Izabela Tarczoń z Cetryfikowanego Centrum Medycyny przy Specjalistycznej Poradni „Przylądek Zdrowia” w Krakowie, dobór szczepień przed każdym wyjazdem powinien być uzależniony z jednej strony od ryzyka, jakie niesie za sobą sama podróż tj. od kraju docelowego, długości pobytu, charakteru podróży, sposobu żywienia i miejsc noclegowych. Z drugiej strony lekarz decydujący o szczepieniu powinien uwzględnić czynniki osobnicze pacjenta tj. dotychczas wykonane szczepienia, wiek, płeć, stan zdrowia, w tym występujące u niego choroby przewlekłe a także potencjalny dostęp do świadczeń zdrowotnych w docelowym miejscu wypoczynku.

„Niezwykle ważne jest, aby szczepienia wykonane były odpowiednio wcześnie. Najlepiej, gdy wizyta w celu zaplanowania indywidualnego kalendarza szczepień odbędzie się na 4-8 tygodni przed wyjazdem. Umożliwi to wytworzenie maksymalnej oczekiwanej ochrony przed zachorowaniem u osoby zaszczepionej, a w przypadku pojawienia się niepożądanego odczynu poszczepiennego, pozwoli na pojedyncze podawanie preparatów, bądź wręcz zrezygnowanie z niektórych szczepień”- podkreśla lekarka.

Szczepienia obowiązkowe oraz zalecane

W przypadku niektórych państw przepisy wymagają od podróżnych bezwzględnej immunizacji. Na przykład obowiązkowe szczepienie przeciwko żółtej febrze wymagane przez kraje tropikalne Afryki i Ameryki Płd. Dokładną listę państw objętych takim wymogiem można sprawdzić na stronach internetowych CDC i WHO, a także w najbliższej Placówce Medycyny Podróży, których aktualna lista zamieszczona jest na stronie www.szczepieniadlapodrozujacych.pl

Eksperci podkreślają, że w odróżnieniu od szczepień obowiązkowych zdrowie indywidualnego turysty chronione jest przede wszystkim indywidualnie dobranymi szczepieniami zalecanymi. Dlatego warto zawczasu skonsultować się w tej sprawie z lekarzem. Na liście szczepień zalecanych są te wykonywane w ramach obowiązkowego kalendarza szczepień i wymagają u dorosłych jedynie dawki przypominającej – dotyczy to m.in. szczepień przeciwko tężcowi, błonicy i poliomyelitis. Można się również zaszczepić przeciwko wirusowemu zapaleniu wątroby typu A (tzw. żółtaczka pokarmowa), wirusowemu zapaleniu wątroby typu B; (tzw. żółtaczka wszczepienna), durowi brzusznemu, zakażeniom meningokokowym, kleszczowemu zapaleniu mózgu i wściekliźnie.

„Jednak nawet przyjęcie wielu iniekcji nie zwalnia podróżnika z postępowania zgodnie z zasadami bezpiecznego podróżowania i rozważnego postępowania, ponieważ niestety przeciwko wszystkim chorobom zakaźnym, z którymi można zetknąć się w podróży, nie możemy się zaszczepić”- przypomina Izabela Tarczoń.

„Last minute” bez szczepień to błąd

Eksperci podkreślają, że częstym błędem podróżników wybierających dalekie i egzotyczne podróże jest decydowanie się na podróż w ofercie ‚last minute’ bez wcześniejszego przygotowania i immunizacji. Przypominają także, że istnieją choroby tropikalne przeciwko którym nie ma szczepionek. To przede wszystkim malaria oraz tzw. biegunki podróżnych, wywoływane przez bakterie z rodzaju Escherichia, Campylobacter, Salmonella, Shigella.

Przed malarią można się uchronić przyjmując leki przeciwmalaryczne w określonym schemacie oraz unikając komarów, które przenoszą zarodźce malarii, poprzez odpowiedni strój oraz środki odstraszające owady. Zapobieganie biegunce podróżnych polega na starannym przestrzeganiu zasad higieny osobistej, spożywaniu wyłącznie pokarmów poddanych obróbce termicznej oraz piciu przegotowanej wody.”

WYBRANE SZCZEPIENIA STOSOWANE W MEDYCYNIE PODRÓŻY

Szczepienie przeciw wirusowemu zapaleniu wątroby typu A zalecane jest obecne przed niemal każdą wakacyjną podróżą. Schemat szczepienia obejmuje 2 dawki: jedna dawka szczepionki w dowolnie wybranym terminie i druga dawka uzupełniająca (po 6 – 12 miesiącach). Zastosowanie jednej dawki szczepionki chroni turystę „na wyjazd” już po 14 dniach od podania, natomiast zastosowanie pełnego schematu szczepienia daje ochronę na co najmniej 10 lat, a nawet na całe życie.

Szczepienie przypominające przeciw błonicy, tężcowi i poliomyelitis zalecane jest dla wszystkich podróżujących dorosłych co 10 lat. Schemat szczepienia to jedna dawka szczepionki w szczepieniu przypominającym u osób po wcześniejszym szczepieniu przeciw błonicy, tężcowi i poliomyelitis. Odporność pojawia się już po miesiącu od szczepienia.

Szczepienie przeciw żółtej gorączce (żółtej febrze) jest obowiązkowe przy wjeździe do kilkunastu krajów Afryki i Ameryki Południowej, co jest dokumentowane wpisem do Międzynarodowego Certyfikatu Szczepień (tzw. żółtej książeczki). W pozostałych krajach tych dwu kontynentów zaleca się szczepienie po uwzględnieniu indywidualnego ryzyka. Schemat szczepienia obejmuje jedną dawkę szczepionki, która chroni przed zachorowaniem przez 10 lat. Szczepienie należy wykonać przynajmniej 10 dni przed przyjazdem do obszaru endemicznego.

Szczepienie przeciw durowi brzusznemu zaleca się wszystkim podróżującym do Ameryki Środkowej i Południowej, Afryki oraz Azji. Schemat szczepienia obejmuje jedną dawkę, a szczepienie przypominające należy wykonywać co 3 lata (o ile osoba nadal jest narażona na zakażenie). Odporność pojawia się już po 7 dniach od zaszczepienia.

Szczepienie przeciw wściekliźnie zalecane jest w zależności od indywidualnego ryzyka do wszystkich krajów egzotycznych. Schemat szczepienia przed podróżą obejmuje 3 dawki szczepionki w dniach: 0, 7, 28 (lub 21) + dawka uzupełniająca po 1 roku. Dawki przypominające należy podawać co 5 lat.