Standardy opieki dla matek i dzieci to konieczność

Rzecznik Praw Dziecka Marek Michalak zwraca uwagę, że konsekwencją utraty mocy przepisów standaryzujących opiekę okołoporodową, będzie pozostawienie kwestii monitorowania losów dziecka od momentu urodzenia poza regulacją prawa.

– Standaryzacja oznacza, że nie od subiektywnej oceny lekarza i jego dobrej woli zależy, czy np. pacjentka z silnymi bólami porodowymi skorzysta z metod łagodzenia bólu. Określenie przez Ministra Zdrowia standardów w formie rozporządzenia jest niewątpliwym „krokiem na przód” w budowaniu bezpieczeństwa zdrowotnego dzieci i kobiet w ciąży, w poszanowaniu ich podstawowych praw. Umocowanie standardów w randze rozporządzenia stanowi gwarancję ich przestrzegania – podkreśla Marek Michalak.

W ocenie Rzecznika nawet najlepsze opisy procedur medycznych, tzw. dobre praktyki opracowane przez zespoły ekspertów w poszczególnych dziedzinach medycyny będą stanowić jedynie wskazówki, a nie bezwzględnie obowiązujące reguły postępowania.

W obliczu zmiany przepisów kwestie kluczowe to w jaki sposób i czy w ogóle zostaną określone – tak jak jest to dotychczas − m.in. standardy opieki okołoporodowej sprawowanej nad kobietą w ciąży i noworodkiem oraz w jaki sposób i w jakiej formie zostaną określone kwestie związane z systemem monitorowania losów dziecka.

Największe obawy Rzecznika budzą następujące kwestie: pozostawienie poza regulacją prawną zagadnienia standardów opieki nad matką i noworodkiem; z chwilą gdy utracą moc przepisy standaryzujące opiekę okołoporodową nowe unormowania w tym zakresie – jak wynika z pisemnych zapewnień Ministra Zdrowia – mogą nie być opracowane w formie aktu prawnego; prace nad standardami z zakresu profilaktyki w opiece zdrowotnej dla dzieci i młodzieży w wieku od 5 do 18 lat w dalszym ciągu nie zostały ukończone (procedowanie projektu wstrzymano we wrześniu 2015 r. na etapie konsultacji publicznych); brak innych narzędzi prawnych kontrolujących losy dziecka w przypadku niezgłoszenia się przez rodzica (opiekuna prawnego) do placówki medycznej.

System monitorowania losów dziecka

Opracowanie i stworzenie systemu monitorowania losów dziecka była jedną z ważniejszych inicjatyw Rzecznika Praw Dziecka, działającego na rzecz ochrony praw dziecka. Marek Michalak przypomina, że konieczność uregulowania tej materii podyktowana była występowaniem przypadków rażącego zaniedbywania dzieci.

Rzecznik zaproponował obligatoryjne przekazywanie przez placówkę medyczną, w której urodziło się dziecko, informacji o tym fakcie do placówki sprawującej podstawową opiekę zdrowotną (dalej: POZ) nad matką i dzieckiem. Uzasadnił to rozwiązanie tym, że lekarz POZ miałby możliwość sprawdzenia, czy nowo narodzone dziecko zostało objęte opieką zdrowotną. Informację o tym powinien uzyskać od rodziców dziecka, a następnie potwierdzić ją u lekarza pediatry. W przypadku, gdyby powziął informację, że dziecko nie zostało objęte opieką zdrowotną, powinien mieć obowiązek poinformowania o tym właściwych dla miejsca zamieszkania dziecka służb socjalnych, w celu umożliwienia zbadania jego sytuacji.

Obecnie system ten wymaga dalszego uszczelnienia rozwiązań w taki sposób, aby w jak największym stopniu chronić najmłodszych obywateli przed negatywnymi skutkami zaniedbań w tym obszarze – podkreśla Marek Michalak.

W 2017 r. Rzecznik kilkukrotnie występował do Ministra Zdrowia o przekazywanie analiz przedstawionych zagadnień oraz bieżących informacji na temat prac legislacyjnych mających wpływ na kształtowanie systemu monitorowania losów dziecka. Minister Zdrowia podkreślał w swoich odpowiedziach, że opracowaniem nowego projektu rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie standardów organizacyjnych w opiece okołoporodowej zajmuje się powołany Zespół ekspertów. Nowe regulacje będą w dużej mierze uzależnione od wyników jego prac i ostatecznych ustaleń.

Rzecznik uważa, że działania w tym obszarze powinny być zintensyfikowane, stąd apel do Prezesa Rady Ministrów o podjęcie działań na rzecz dzieci, w tym zapewnienia im najlepszej ochrony w ramach systemu monitorowania ich losów od narodzin oraz poprzez zagwarantowanie kobietom w ciąży i noworodkom właściwych standardów opieki.

źródło: brpd.gov.pl